Ettore Sottsass, Orsete, 1972

schaal 9,8 x 33,6 cm, V 2466 (KN&V)
COLLECTIE Museum Boijmans Van Beuningen

creatie

maakproces

Materiaal opaalglas, wit glas
Techniek vrij geblazen
Hete bewerking applicatie van gekleurde glasscherven
Koude nabewerking geslepen

Orsete is een lijn van glazen objecten gemaakt van opaal glas met daarop felrode en groene stippen. Sottsass maakt deze lijn in 1972 en hieronder vielen in ieder geval twee bolvormige vazen op voet en een schaal. De Orsete serie is gemaakt in de glasfabriek Vistosi in Murano. Naast de schaal zijn er ook twee vaastypes in de Orsete serie. Ettore Sottsass begon altijd met het maken van schetsen / tekeningen die hij vervolgens door glasmakers liet uitvoeren.

Ettore Sottsass was een architect, vormgever en ontwerper die een breed scala aan objecten heeft ontworpen en tot stand gebracht. Hij studeerde aan de Polytechnische Universiteit van Turijn en was co-founder van de Memphis groep (Michele de Lucchi, George Sowden, Martine Bedin, Peter Bedin, Peter Shire en Nathalie du Pasquier), een kunstcollectief dat in 1981 is opgericht. Deze kunststroming staat bekend om zijn felle kleurenpallet en geometrische patronen die zich kenmerken door speelsheid en een knipoog naar plezier beleven.

conservering

onderzoek & diagnose

materiaal technisch onderzoek

visueel onderzoek

b.1 scratches, b.5 dust, dirt or stain(s), c.1 cloudy appearance, c.2 slippery surface, c.3.2 deposit dust, d.1.1. deposit droplets

The object is visually examined: very slippery inside (bottom) and white glass at top side. The coloured areas of glass are not at all slippery.

IC analyse van ionenconcentratie op het oppervlak

IC toont relatief hoge concentraties sodium ionen op het oppervlak aan. Ook pieken voor choride en calcium. Concentraties gemeten op twee momenten 2017 en 2020. Toename geconstateerd.

pXRF-analyse van de samenstelling

Het object is tijdens een Rijkserfgoed Labdag in 2021 bestudeerd, uitkomsten onbekend.

Het opaalwitte glas bevat als hoofdelement silicium, calcium en natrium en slechts een weinig kalium. Dit wijst op een sodakalkglas, maar omdat XRF het element boor niet kan meten en de hoeveelheid SiO2 zeer hoog is kan op basis van de analyse borosilicaatglas niet uitgesloten worden. Opaalglas is echter geen borosilicaatglas. Opaalglas wordt gemaakt door de toevoeging van een fluoride bij de overige ingrediënten. Fluor kan met XRF niet gemeten worden.
Verder bevat dit glas zink, arseen en antimoon, die ook opaciteit in glas kunnen veroorzaken. Op het witte glas zijn rode en groene stukjes glas gesmolten.

Het rode glas dankt zijn kleur aan de toevoeging van cadmiumselenide (cadmiumrood) aan de ingrediënten. Het rode glas bevat ook vrij veel zink, veel meer dan het witte en groene glas.
Het groene glas is gekleurd door de aanwezigheid van koper en chroom. De gemeten hoeveelheid arseen in alle kleuren vrijwel gelijk.

Behandelingen in het verleden

Het object is in 2013 vermoedelijk gereinigd met gedemineraliseerd water en ethanol (4:1). Methode van schoonmaken onbekend.

Conditiediagnose

Conditie (visueel) very poor
Conditie (IC) likely unstable

advies & behandeling

Suggesties voor verpakking, hantering, opslag en transport

Advies: melding maken in het (museum)documentatiesysteem en/of bij de locatie in het (museum) depot van de kwetsbaarheden van dit voorwerp. Dat het glibberig is en voorzichtig gehanteerd moet worden.

Bij noodzaak tot aanraking van het voorwerp rekening houden met het feit dat het object glibberig is vanwege ionen die op het glasoppervlak zitten. Voorzichtig bij gebruik van nitril handschoenen! Plaats het object in een mand, bak of kar tijdens verplaatsing.

Plaats het object in een aparte kast, samen met ander instabiel glas. Zorg dat het object zo gepositioneerd is dat de conditie makkelijk in de gaten gehouden kan worden en dat het object zeer bereikbaar is voor inspecties.

Suggesties monitoren omgeving en klimaat

Plaats het object in een stabiele omgeving met minimale fluctuaties in luchtvochtigheid en temperatuur. Het is zeer wenselijk om zowel de conditie van het voorwerp als de klimatologische omstandigheden op regelmatige basis te monitoren, om veranderingen vroegtijdig te signaleren en verband met de omstandigheden te kunnen analyseren.

Suggesties voor behandeling

Uit onderzoek blijkt dat het object in conditie achteruitgaat. De concentratie ionen op het glasoppervlak is na een reinigingsbehandeling in het verleden opnieuw gaan stijgen. Bestudering van deze achteruitgang wordt momenteel uitgevoerd teneinde specifieke reinigingsstrategiën te kunnen ontwerpen.
Schoonmaken van het object is wenselijk omdat de druppels op het oppervlak een negatief effect hebben op de verdere ontwikkeling van degradatie.

Alleen een glasrestaurator kan bepalen of reiniging wenselijk en mogelijk is, welke methode moet worden toegepast en op welke wijze de toestand nauwkeurig in de gaten gehouden moet worden.
Het (eventueel) reinigen van glas moet door een glasrestaurator worden uitgevoerd.

Suggesties voor verder onderzoek

Er zal verder onderzoek nodig zijn naar glasinstabiliteit, met name in relatie tot reiniging. Verder onderzoek naar het bewaren van instabiel glas is belangrijk. De urgentie voor deze onderzoeken is bijzonder groot.